Myanmar

De Mergui archipel omvat een groot aantal eilanden gelegen in Birmese wateren. De enkele honderden eilandjes zijn veelal onbewoond en het was pas in 1997 dat de eerste duikcruise organisatoren toelating kregen om in deze archipel te gaan duiken. Vele brochures overladen deze duikbestemming met lof maar enkele bedenkingen dienen te worden gemaakt, zeker na het lezen van mijn duikervaringen in het voorjaar van 2006 waarbij ik een aantal van die prachtige duikstekken (her)bezocht. De duikcruises vertrekken steeds vanuit Thailand en vooralleer Myanmar binnen te varen dienen eerst grens en douane formaliteiten te worden afgerond wat gebeurt in het havenstadje ‘Victoria point’ lokaal gekend als Kaw Thaung.

FANFORREST PINNACLE

De aanvang van de cruise begon met een duik op ‘Fan forrest pinnacle’. Een rotsstructuur die oprijst tot een paar meter onder het water oppervlak. Het moest het begin worden van een fantastische kennismaking met de rijke onderwater wereld van Myanmar. Het was ’s morgens vroeg, de 1 ste duik van de dag en enkele primitieve kleine bootjes met Birmezen aan boord lagen voor anker op de duikstek. Niets vermoedend gingen we te water om bij een eerste blik vol verbazing elkaar aan te kijken. De ganse zeebodem lag bezaaid met dode vis. Groot en klein, van vleermuisvis tot reuzen murene. Op de dode vissen talrijke zee-egels en heremietkrabben die zich te goed deden aan dit gruwelijke festijn. Het was mijn eerste echte kennismaking met de gevolgen van dynamiet vissen. Een dergelijke slachting had ik onderwater nooit eerder gezien. Twee weken later bezocht ik deze duikstek terug samen met wereld vermaarde onderwater fotografen Stephen Wong en zijn echtgenote Takako Uno. Van de ganse slachtpartij was geen spoor meer te bekennen en de natuur had alle sporen volledig uitgewist in 2 weken tijd. Grotere vissoorten waren in geen afstanden te bekennen en de grootste exemplaren waren papegaaivissen en enkele fuseliers. Eén duiker had tot ieders verbazing een paar snapshots kunnen maken van een stierhaai die toevallig langs zwom. Op deze duikstek waren de overgebleven hoogtepunten enkele farao zeekatten, tientallen murene’s en enkele mooie naaktslakken waaronder Cuthona yamasui . Dit naaktslakje voedt zich met hydroides en was terug te vinden in ondiep water. We zagen er ook enkele mooie Bornella anguilla slakjes. Grote aantallen murene’s waren aanwezig op bijna alle duikstekken die we bezochten. Naar mijn bescheiden mening een gevolg van de regelmatige overvloed aan dode vis door dynamietvissen waar zij zich ook mee voeden.

WESTERN ROCKIES

Het was heel lang geleden maar na 8 jaar zag ‘western rockies’ er nog steeds onveranderd uit. Een prachtig kleine eilandje met in de nabijheid enkele indrukwekkende rotspilaren. Een koppel zeearenden zijn er steeds aanwezig. Onderwater een fantastische omgeving min of meer een wandduik met als topattractie een enorme ark alsook een grotstructuur waar doorheen men de andere kant van het eilandje kan bereiken. Tijdens de verschillende duiken vonden we er een witte hengelaarvis die zich ophield in een met witte sponzen overwoekerde spelonk. Ook een prachtige rode reuzen hengelaarsvis hield zich op in een bos zacht koraal. Ik kreeg er eveneens de uitzonderlijke gelegenheid een koppeltje harlekijn garnalen te fotograferen. We vonden er prachtige naaktslakken (enorme Glossodoris cincta ) en eierschelpen. Ook enkele harlekijn spookfluitvissen waren er te bewonderen. Geen grote vissen maar verschillende meldingen van stierhaaien kwamen binnen uit latere cruises.

BURMA BANKS

SILVERTIP BANK – BIG BANK – ROE BANK

Ver weg, in open zee, bevinden zich de ‘Burma banks’. Deze duikstekken, grote plateaus van gemiddeld één vierkante kilometer rijzen op uit de zee tot tussen de 15 en 40 meter diepte. Heel veel wordt er in superlatieven gesproken over de haaien en andere pelagische soorten die we er kunnen aantreffen. De Burma banks bleken echter vrij schraal te zijn met een heel monotone koraalgroei, grote koraal bommies. De zichtbaarheid was de beste die ik ooit in de Andaman zee mocht ervaren en bedroeg minstens 50 meter. Haaien waren er echter zelden te zien. Slechts één witpunt rifhaai (onder een koraalblok) en één verpleegsterhaai (op 40 meter afstand) waren de weinige hoogtepunten op deze duikstekken. Tijdens de laatste duiken concentreerden we ons zelfs op het kleine zeeleven aangezien er geen groot te zien was. We vonden er enkele mooie naaktslakken waaronder een koppel parende Halgerda tesselata .

SOUTH TWIN ROCK

Verschillende uren varen na onze duiken op de Burma banks kwamen we in de late namiddag aan op ‘South Twin Rock’. Een heel mooi eilandje met prachtige baai en kalm water nodigde ons uit voor een rustige duik zonder. Enkele mooie rotsformatie waren er te zien maar het absolute hoogtepunt waren de verschillende soorten naaktslakken die we er terugvonden. ( Phydiana indica – Chromodoris annulata – Hypselodoris krakatoa – Hypselodoris maculosa – Flabelina exoptata. Absoluut dieptepunt van de duik waren alweer het aantal dode vissen die we terugvonden in ondiep water aan het einde van de duik. Dynamiet vissen had alweer zijn tol geëist.

BLACK ROCK

Vermaard als top duikspot in Birma ligt deze stek op enkele uren varen in het uiterste westen van de Birmese waters. Deze duikstek is voornamelijk gekend voor grote pelagische soorten zoals walvishaai en manta’s maar ook voor verschillende haaiensoorten die er regelmatig zouden vertoeven. Absolute doelstelling voor deze duik was echter het zoeken naar een héél zeldzame vis die op ‘Black Rock’ aanwezig was. Rhinopias aphanes , de wier schorpioenvis, staat zowat op nr1 van alle fotografen en filmers verlanglijst. Mijn eerste bezoek aan deze duikstek werd in tegenstelling echter een absoluut dieptepunt in mijn duik carrière. Op sommige plaatsen lagen de dode vissen in grote aantallen bij elkaar en vormden zo een tapijt van levenloze lichamen. Een beschamend beeld van wat nog steeds dagelijks gebeurd in Birma, dynamiet vissen. We vonden exact de plaats terug waar de wier schorpioenvis zich voorheen ophield. Ook hier was de bodem bezaaid met dode vis. Van onze droomvis geen spoor. Wegens de grote afstand tot een volgende duikstek moesten we er de ganse dag verblijven. Buiten enkele mooie naaktslakken en alweer vele murene’s was er niets te zien. Dit zou echter gans anders zijn twee weken later bij mijn volgende bezoek. Alle sporen van de schade toegebracht door het dynamietvissen waren alweer uitgewist. Grote rifvissen waren nog steeds nergens waar te nemen. Dit was trouwens zo op alle duikstekken in Birma. Nu echter was de aanwezigheid van drie manta’s die de ganse dag bij ons bleven een mooi hoogtepunt. Enkele duikers daalden af tot op grotere dieptes (50m +) waar ze verschillende grijze rifhaaien en enkele zeer grote zwartgevlekte pijlstaartroggen ( Taeniura melanospilos ) zagen. In ondiep water veel murene’s waaronder geelkop murene ( Gymnothorax fimbriatus ) en witoog murene’s ( Siderea prosopeion ). Ook een prachtig schelpdiertje ( Crenavolva tigris ) was er terug te vinden op zachtkoraal. We vonden er ook een heel mooie steenvis en verschillende schorpioenvissen.

THREE ISLETS

Drie eilandjes vormen samen de duikstek ‘Three islets’. Men kan hier gemakkelijk verschillende duiken maken en elk eilandje is beslist een duik waard. Deze duikstek is ook bekend voor zijn haaiengrot waar ,volgens de duikgidsen, steeds enkele verpleegsterhaaien vertoeven waaronder één heel groot exemplaar. In de haaiengrot ben ik bij elk bezoek even gaan kijken maar de haaien waren nooit aanwezig. Bij mijn eerste bezoek aan ‘Three islets’ waren op een bepaalde plek ,aan de noordoost zijde van het grootste eiland, de sporen nog zichtbaar van recent dynamietvissen. Visgraten en restjes van vissen waren duidelijk zichtbaar op de bodem. Ook hier dus geen grote rifvissen. Op deze duikstek echter heel veel mooie kleine dingen zoals anemoon garnalen, poetsgarnalen, eierschelpjes in dendronepthia zacht koraal. Eén anemoon was omgeven met 5 verschillende soorten garnalen. Een mooi schouwspel. We vonden er tijdens de verschillende duiken meer dan 15 verschillende harlekijn spookfluitvissen. Zelfs tot vier bij elkaar.

HIGH ROCK

Tijdens de duik briefing werden we er al op gewezen niet teveel te verwachten van de koraal formaties op deze duikstek. En zoals zou blijken ook terecht. Heel veel schade is toegebracht door visnetten en enkel kortbij het eiland is de toestand beter. We gingen er op zoek naar harlekijn spookfluitvissen en het tijgerstaart zeepaardje ( Hippocampus comes ). Samen met men duikbuddy Steve Childs waren we het enige duikteam die beide te zien kregen. Op deze duikstek ook heel veel verschillende murene soorten en één naaktslak die ik nooit eerder zag, Halgerda iota .

STEWART ROCK

Een mooie duikstek waarbij verschillende brede rotspleten mooie doorzwem openingen vormen om van de ene kant van het eilandje naar de andere kant te geraken. Het onderwater landschap vormt hier het hoogtepunt van de duik. We kwamen terug vele naaktslakken en ook enkele juveniele keizersvissen tegen.

ROCKY ISLET

Deze duikplaats met lange ondiepe uitloper van het eiland heeft een mooie hardkoraal rif. Op de zanderige bodem zitten er duizenden zeeëgels. Absoluut hoogtepunt zijn de grote hoeveelheden aan vuurkooltjes ( Amphiprion ephippium ), een anemoonvisje endemisch voor de Andaman zee (Thailand tot Sumatra), die we hier terug vinden.

KYUNN PHI HAR

Nacht duikplaats die men beter zou vermijden. Heel weinig te zien buiten enkele polyclad platwormen en enkele Platydoris slakken.

AHTET KHYUNN NI

Hier maakte ik mijn laatste duik in Birma en misschien wel voor een lange tijd. Ik vond er twee valse steenvissen (Scorpaenopsis diabolus) en een mooi slakje. Halfweg de duik echter werden we er met een enorme knal nogmaals opgewezen dat het dynamietvissen nooit ver weg is in Birma.