Jahir

Deze duikstek, gelegen aan de westzijde van de Lembeh Straat, ligt ten zuiden van de duikstek ‘Makawide’ en omvat een uitgebreid gebied. Het is plaatselijk een vrij sterk hellende zandstrook met hier en daar enkele geïsoleerde koraalblokken en vlakke zandgedeeltes. Tijdens mijn verblijf lagen er ook enkele grote takken in ondiep water waarin zich mooie kleine dingen verscholen. Op een groot stuk zwarte olifant oor spons wist de duikgids een reuzen hengelaarvis ( Antennarius commersoni ) zitten eveneens fluweelzwart van kleur. Verschillende soorten naaktslakken hoofdzakelijk Aeolids waren opmerkelijk aanwezig. Ook een kleine panterbaars ( Cromileptes altivelis ) hield zich op in de nabijheid van een koraalblok. Een paar uitzonderlijk prachtig geelrood gekleurde harlekijn spook fluitvisjes ( Solenostomus paradoxus ) vonden we tussen een veldje zacht koraal. Opvallend was de vrije sterke ‘downstream’ stroming die, bij de 1 ste keer duiken op deze stek, het filmen niet gemakkelijk maakte. Op verschillende plaatsen kan men er ook de banggai kardinaalbaars zien.

Het noordelijke gedeelte van Jahir is een zandvlak dat van een 3-tal meter afdaalt naar boven de 10 meter diepte. Er zijn eveneens vele naaktslakken te vinden. Op één van de vele toxopneustes zee-egels vond ik een zebrakrab. Ook een Ambon schorpioenvis was onopvallend aanwezig tussen wat ‘rubble’. Bij één gelegenheid vond ik ook een wonderpus die een blitse show aan kleurveranderingen vertoonde. Soms kan men er ook Taylor’s buisaal vinden die meestal solitair leeft en schuw rondkijkt vanuit een holte in het zand. Een baby helmpoon was er eveneens op zoek naar voedsel. Een klein bruingrijs doornig zeepaardje trachtte tevergeefs aan de aandacht te ontsnappen. Op de zandhelling vonden we er ook een jagende ‘flamboyante sepia’. Aan de zuidzijde van deze zandhelling kan men ook naar het oosten uit zwemmen waar zich een lang uitlopende zandrug bevindt. Een mooie roodbruine als ook okerbruine hengelaarvis verborgen er zich tussen wat losse sponsarmen. Veel Hypselodoris slakken alsook Ceratosoma ’s waren er te vinden. Dicht bij de oever wordt de duikstek vuiler en neemt de afval overhand op het zeeleven. Veel is daar niet meer te bewonderen.

Duik 13-02-2007

De duik die me Jahir nooit meer zal laten vergeten. Na geruchten te hebben opgevangen dat er een juveniele Rhinopias in deze buurt moest vertoeven trokken we op onderzoek uit. Er was ons gezegd te zoeken op de zandhelling die naar Makawide leidt. We vonden al vlug een duivelsvis alsook een flamboyante sepia. Maar …. ook de baby Rhinopias frondosa werd gevonden. Slechts 2 à 3 cm groot. Onnodig te zeggen dat de videocamera onophoudelijk heeft moeten werken en natuurlijk ook enkele fotootjes van deze vis welke door ieder fotograaf en onderwaterfilmer zeer gegeerd is.

Nachtduiken op Jahir

Deze duikstek is uitermate geschikt om er fascinerende nachtduiken te beleven. We vonden er telkens een sterrenkijker, verschillende soorten Cephalopoda waaronder ook de ‘bobtail squid’ alsook twee hengelaarvisjes waarvan eentje nauwelijks 5mm groot. Ondanks zijn kleine grootte was deze toch ijverig aan het hengelen met zijn hengelstok ‘pesce’.

TK 1

Teluk Kambahu is de afkorting waarvoor TK staat. Deze stek is direct ten zuiden van ‘haarbal’ gelegen. De zandsloop die geleidelijk naar dieper water leidt ziet eruit als een groen oranje bloementuin van algen met knal oranje sponzen in alle mogelijke vormen. Het was moeilijk om tijdens de eerste duik in de prachtige omgeving toch interessante wezentjes te vinden. Een valse steenvis, ook knaloranje van kleur, was een zeldzaam hoogtepunt. Zoals op alle duikstekken verschillende naaktslakken. Vijlvissen, twee paartjes, zwommen onrustig over de algenvlakte terwijl twee van hen telkens ,in een heftig ritueel, elkaar het hof maakten. Nabij een boomstronk verscholen zich enkele volwassen maar schuwe panterbaarzen. Na enkele dagen met sterke wind besloot ik om TK1 terug te bezoeken. Volgens de duikgids de ideale plaats om ‘cockatoo flounder’ tegen te komen en zo was dat ook. Op 18m diepte vonden we er eentje die wegens onze aanwezigheid zich ongemakkelijk voelde. Hij flashte dan ook regelmatig met zijn waarschuwing waaier. Ik vond er ook nog een echte steenvis, enkele mooie naaktslakken, een harlekijn spook fluitvisje alsook een koppeltje prachtige ‘Vir philipinensis’ garnaaltjes in bubbelkoraal. Tijdens de tweede duik zat er nu plots een witte harige gestreepte hengelaarvis. Dit op de plaats waar we de vorige duik de echte steen vis zagen. Deze was trouwens nu ook maar een metertje verderop. Tijdens volgende duiken zagen we nog veel verschillende hengelaarvissen. In de onmiddellijke omgeving ook nog een duivelsvis en verschillende gewonde dwergkoraalduivels. Een hoogtepunt was de waarneming van een knaloranje duivelsvis. Hier zag ik ook een pauw bidsprinkhaan garnaal aan het werk zich een verblijf bouwend onder een spons. Ook een knalgele bidsprinkhaan garnaal kon ik er waarnemen. Hypselodoris infucta was één van de talrijke aanwezige naaktslakken op deze duikstek. Een ander hoogtepunt was een prachtig grote krokodilvis die ik zeer dicht mocht naderen.

Op deze plaats kwam ik tot het besef dat een duikstek er op verschillende dagen héél anders kan uitzien en wat zwak was vandaag kan adembenemd goed zijn morgen.

De duik van TK 1 – 22-02-2007

Superduik op TK1. Drie hengelaarvissen waren er terug te vinden in ondiep water maar het grootste gedeelte van de duik besteedde ik aan mijn allereerste waarneming van een harige octopus.

TK2

Deze duikstek ,gelegen juist ten zuiden van ‘haarbal 1’, is met deze vernoemde duikstek zeer vergelijkbaar. Een ondiepe zandvlakte met ‘funnelweed’ en algengroei alsook verschillende spons soorten die er kleine kleurrijke kolonies vormen. Het is tussen deze sponzen dat de meeste hengelaarvissen worden terug gevonden. Wij vonden er onder andere ook nog een echte steen vis, twee witvlek schommel voorhoofdvinvissen, reuzen hengelaarvis maar daarbij ook nog mooie symbiose grondels met pistool garnalen op het zand. Ik mocht er een ganse tijd een gevecht aanschouwen tussen twee gewone dwergkoraalduivels.

TK3

Deze duikstek ligt mooi beschermd in ‘Teluk Kamabahu’ baai en duiken was er een echt genoegen. Mooie zichtbaarheid en interessante dieren. De ganse duikstek is één groot zwart vulkanisch zandgebied en de zandhelling daalt slechts langzaam naar grotere diepte. De duikgids bracht me naar 19m diepte om er een prachtige witte behaarde hengelaarvis terug te vinden. Deze zouden we nog bij verschillende duiken tegenkomen. Op slechts 2m van de behaarde hengelaarvis ( Antennarius striatus ) zat ook nog een knalroze hengelaarvis tussen wat sponzen. Er waren ook nog enkele slang alen die zich verstopten in het zand. Een dorripid krab verschool zich onder het zand en hield een vuur egel stevig op haar rug vast, een sublieme verdediging methode. Ook vonden we op deze plaats prachtige Ambon schorpioenvissen terug in ondiep water, ook nog twee schommel voorhoofd vinvissen. Op deze duikstek hebben we ook talrijke soorten zeepaardjes gevonden alsook een paar ‘flamboyante sepia’s ‘ jagend. We zagen er verschillende prachtige naaktslakken op het zand waaronder Gymnodoris rubropapilosa, ceratosoma trilobatum , melibe fimbriata , etc. Ik vond er ook een soort ‘ Thor ’ garnaal die ik nog niet kon identificeren. Een prachtige vlamschelp bewoog zich langzaam over het zand door het regelmatig open en dichtklappen van beide schelphelften. In het ondiepe gedeelte (1m tot 3m diep) zijn er prachtige polyclad platwormen, rare zeenaalden, zeepaardjes en zelfs hengelaarvissen te vinden.

Nachtduiken op TK3

Ook hier vonden we de ‘sterrenkijker’. Honderden garnalen dolen er rond over het zand. Onder hen enkele aparte soorten. Een paar Ambon schorpioenvissen zochten er mekaars gezelschap op. Een prachtige Philidiopsis slak was er op wandel over’t zand.

De dag van TK3 – 2 duiken 13-02-2007

Dit was de dag van TK3. We vonden er tijdens twee duiken twee flamboyante sepia, twee zeepaardjes, Tozeuma garnaal, mimic octopus, wonderpus, behaarde hengelaarvis en verschillende Ceratosoma naaktslakken waarop bij enkele ook nog keizersgarnalen terug te vinden waren.

Retak Larry

Deze duikstek is gelegen in het uiterste zuiden van Teluk Kambahu baai met onder andere de duikstekken TK1, TK2 en TK3. Deze ‘muck’ duikstek is eveneens een uitgebreid zwart zand gebied met op ongeveer 10m diepte een klein rotsblok formatie. Deze kleine oase vormt een trefpunt voor rifvissen die hier enige beschutting vinden. Op het zandvlak kan je er onder andere ‘ dorripid ’ krab vinden met zee-egel op de rug. Ceratosoma slakken zijn eveneens hier altijd aanwezig. Slangvissen verbergen er zich juist onder het zand om niets vermoedende prooien te verrassen. Harlekijn spookfluit vis en een zeegras spook fluitvis zijn er ook te vinden alsook zeepaardjes. Zoals op alle duikstekken in de Lembeh straat zijn hengelaarvissen nooit ver uit de buurt.

Haarbal 1 & 2

Haarbal 1 en 2 zijn twee duikstekken gelegen juist ten noorden van Teluk Kambahu baai. Het is een zandgebied die nabij de oever op 2m diepte start en langzaam dieper wordt tot op ongeveer 10m diepte. Vanaf deze diepte begint de zandhelling veel sterker af te hellen naar dieper water. Vele soorten zee-egels ( Toxopneustes sp. ) liggen er verspreid over de zandbodem. Er zijn verschillende groepjes vuur egels die samen rond manoeuvreren. Mooie grote Ceratosoma tenue slakken hebben er soms het gezelschap van een prachtige keizergarnaal.In dieper water vonden we een prachtige hengelaarvis met als ruggezel een naaktslak. Een metertje verder een andere hengelaarvis met op zich een keizergarnaal. Gedurende de verschillende duiken die we er maakten vonden we steeds een zwarte behaarde hengelaarvis terug in ondiep water ( Antennarius striatus ). De duivelsvis is er altijd terug te vinden langzaam voortkruipend met zijn staartvin omgeslagen tegen het lichaam aangedrukt. Deze duikstek kan wel onderhevig zijn aan sterke stroming en een juiste duikplanning is dan ook aangewezen.In ondiep water vond ik nog een heel mooie helmschelp die op wandel was.

De bijzonderste duiken op haarbal 1

21-02-2007

Een fantastische vondst tijdens deze duik. Een slechts enkele cm grote juveniele gestreepte vleermuisvis kwam er voorbij zweven in open water.

24-02-2007

Ideale omstandigheden tijdens deze duik. We vonden er een veloursvis alsook een kleine geelwitte hengelaarvis en een vuil uitziende donkere hengelaarvis die zich ophield nabij een anemoon in een poging er een vis te vangen. Een dorippid krab lag verscholen met een vuuregel op de rug onder het zand. Het aantal Ceratosoma slakken die over de duikstek verspreid zaten was bijna niet te tellen.

Aer Prang

Juist ten zuiden van de duikstek ‘Jahir’ ligt super duikstek ‘Air Prang’. Het bovenvlak van de zandhelling ligt op ongeveer 5m diepte. De helling die naar dieper water leidt is vrij steil. De duikstek vlakt uit op ongeveer 20m diepte en daar vinden we enorm veel ‘funnel weed’ terug. Het is een duikstek met een eigen karakter en bijzonder uitzicht. Het is dan ook hier dat we de, voor vele onderwater fotografen en onderwater filmers, wellicht meest gezochte vis ter wereld te zien kregen. Een prachtige geeloranje ‘ Rhinopias sp. ’ schorpioenvis vonden we er op 18 m diepte. Op deze diepte ook een mooie gele spookmurene en een paar mooie Hypselodoris bulockii naaktslakken. Bij verschillende duiken kwamen we er juveniele kleine koevisjes tegen.In ondiep water zagen we ook nog duivelsvis en een oranje valse steenvis. Het zuidelijke gedeelte van de duikstek heeft een onderwater reliëf dat er helemaal anders uitziet met een ondiepe zandvlakte met hier en daar wat schaarse begroeiing. Je kan er sepia’s en kleine octopusjes alsook de kokosnoot octopus vinden. Verschillende soorten naaktslakken kwamen we er ook tegen. Een heel rare met stekels begroeide krab was één van de hoogtepunten. Op de schaarse rotsblokken zijn er mooie kamtandslijmvisjes te vinden. Tijdens een van de duiken vonden we er een prachtige Sargassum hengelaarvis echter zonder staart. Dit was de allereerste sargassum hengelaarvis die ik ooit zag.

Nachtduiken op Aer Prang

De nachtduik zijn er prachtig en gaan door in ondiep water. Absolute hoogtepunten was een kokosnoot octopus die met twee schelpen rondom zich een ganse show bracht. Ons hoofdobjectief was steeds het zoeken naar de bobbit worm. Spijtig genoeg lukte dit ons niet maar ik vond er wel een ‘blue eye stingfish’ ( Minous trachycephalus ). We vonden er ook een ’sterrenkijker’. Tijdens de nachtduiken vonden we er ook een kleine maar prachtige ‘flamboyante cuttlefish’.

Aw sucks

Eveneens deze duikstek is gelegen aan de westzijde van de Lembeh straat. Hier echter gaan we te water op ongeveer honderd meter van de strandlijn. Onder ons het begin van de zandhelling die van op 5m diepte begint en afdaalt tot rond 20m. Tussen 20m en 25m diepte zijn ook interessante dieren te vinden waaronder de uiterst zeldzame behaarde octopus. Ook een doornig zeepaardje kregen we er te zien. Het begin van de duik lijkt op een echte muck duik. We vonden er een knaloranje hengelaarvis aan de voet van een met oranje sponzen overgroeid zweepkoraal. Naarmate men de duik verder zet gaat de duikstek over in een adembenemend prachtig ondiep rif. Hier zijn veel naaktslakken te vinden waaronder verschillende soorten Nembrotha ’s. Op de waaier koralen kan men ‘spindle cowries’ vinden.

Tandu Rusa

Deze duik ligt iets ten zuiden van de duikstek ‘Police pier’. Het is er zeer ondiep met wijd verspreide algengroei maar bovenal veel afval. De sterke stroming maakte de eerste keer toen ik er dook moeilijk en met uitzondering van een kleine interessante kogelvis was er zeer weinig te beleven. Ik beperkte de duik dan ook tot 51 minuten wat mijn kortste duik tot nu toe was.

Twee weken later

Hoe een duikstek er héél anders kan uitzien. Deze keer een echte prachtduik, geen vuil, geen stroming. Ik vond er al direct een ‘double ended’ zeenaald met een ganse vracht eitjes aan de buikzijde. Langzaam afdalend naar ongeveer 10m diepte vonden we er twee Kentrodoris rubescens aan het paren. We vonden er ook eitjes van flamboyante cuttlefish met daartussen in een baby flamboyante cuttlefish. Zoals op elke duikstek ook een aantal naaktslakjes.Verschillende hengelaarvissen waren er te vinden alsook een naaktslakken orgie bestaande uit 100den Stylocheilus striatus slakken. Tijdens een duik trok een ‘onderste boven’ kwal mijn aandacht. Onder hem had een Dorripid krab zich verstopt in het zand. Het getij kan een sterke invloed hebben op de zichtbaarheid op deze duikstek. Eén duik hadden we aangevat tijdens sterk dalend tij en we ondervonden gelukkig slechts geringe stroming. We vonden er verschillende naaktslakken op wandel op het zand die we er niet eerder zagen. Op 13m diepte vonden we er een baby harige hengelaarvis op het zand. Een helmschelp verstopt zich vlug onder het zand wanneer ik de videolampen op haar richtte. De duikgids vindt ook nog een prachtige oranje veloursvis. Deze was slechts de tweede velours vis die ik zag gedurende deze maand duiken. Ik zou er in totaal slechts drie te zien krijgen.

Tanjung Kubur

Is gelegen in het oostelijke gedeelte van de Lembeh straat. Het is een heel gemakkelijke duik met een het rif startend op 5 meter diepte en de rifhelling loopt eind op een zandbodem op 18m diepte. Het is een plaats met heel veel Halimeda algen en we waren er speciaal naar toegekomen om er te zoeken naar Halimeda spookfluit vis. Deze vonden we er niet maar wel harlekijn spookfluit vis en robuuste spookfluit vis (zeegras spookfluit vis).We zagen er ook veel Phylididae naaktslakken en ook een grote Phyllodesmium longicirrum naaktslak zich voedend op zacht koraal. Op de zandbodem op 20m diepte zijn hier en daar jawfishes te vinden. Ook een kleine ‘broadclub cuttlefish’ verstopte er zich nabij wat sponzen.

Angels Window

Deze duikstek gelegen aan de oostzijde van delembeh straat bestaat uit een rotsstructuur die tot ongeveer 5 meter onder het water oppervlak oprijst. Eerder waren er een Pontohi pygmee zeepaardjes gezien en daar waren we dan ook naar op zoek. We probeerden meerdere duiken maar zonder resultaat. We vonden er wel op 27 meter diepte in een geel waaierkoraal twee Denise pygmee zeepaardjes. De grote hoeveelheid naaktslakken en de prachtige begroeiing op de rotsen maken deze duik een kleurrijke uitstap. Deze duikstek kan soms wel moeilijke omstandigheden bieden om te duiken vanwege sterke stroming. Een goede duikplanning is aangewezen.

Makawide

Deze duikstek blijkt een echt naaktslakken paradijs te zijn. Hier voor moet men wel echter tot op de zandbodem aan de voet van de begroeide zandhelling duiken op een goede 20m diepte. De duikstek is gelegen nabij een dorpje en de schade aangebracht door de menselijke aanwezigheid is merkbaar. Niettegenstaande is de duikstek zeer interessant. Er liggen een massa paddestoel koralen verspreid op de bodem. Op de rifhelling kelk en rooskoralen. Wijd verspreid mooie sponzen met in eentje een reuzen hengelaarvis. Er zijn ook vrij veel Halimeda algen terug te vinden en één van de duikgidsen fotografeerde er Halimeda spook fluitvis. Onder de verschillende waargenomen naaktslakken onder andere Risbecia tryoni, Chromodoris kuniei, Glossodoris cincta, Phylodesmium longicirrum en Hypselodris bulockii .

Police pier

Deze wereldbekende duikstek is gelegen aan de jetty van het politie bureau. Er is vrij veel vuil en afval te vinden in deze omgeving van met hydroides en sponzen overgroeide kleine rotsformaties. De voornaamste hoogtepunten waren enkele mooie naaktslakken behorende tot de families van de Aeolids. In slechts twee meter diepte zat ook een mooie harlekijn garnaal onder een grote bladspons. Dit is de plaats waar de eerste kolonies banggai kardinaalbaars werden waargenomen in de Lembeh straat.

Pintu Collada

Gelegen in de nabijheid van Lembeh eiland en het nabije Lembeh resort is deze duikstek dus terug te vinden aan de oostzijde van de Lembeh straat. De top van het rif is ongeveer drie meter diep en de rifhelling helt langzaam naar beneden onder een hoek van 45°. Het rif vlakt uit in een zandbodem op 22 meter diepte. Direct opvallend op deze duikstek zijn de enorme olifantoor sponzen. Op sommige plaatsen is er ook vrij veel koraal rubble te vinden afgewisseld met mooie oppervlakken histrix koraal. Er zijn ook vrij veel Halimeda algen terug te vinden waartussen men op zoek kan naar de Halimeda spook fluitvis. In ondiep water zijn héél veel ‘Shultz’ zeenaalden te vinden.We vonden er ook een krokodilvis. Ook verschillende mooie naaktslakken zijn er terug te vinden waaronder Hypselodoris Bulockii en veel Pectenodoris trilineata . Op één van de olifantoor sponzen in dieper water zat ook een gele reuzenhengelaarvis.

Nudi Falls

Deze is stek is wellicht één van de allerbekendste duikstekken in de Lembeh straat. Gelegen aan de west zijde van de Lembeh straat is deze duikstek gelegen juist achter de hoek ten noorden van Police pier. Deze duik dient zorgvuldig gepland te worden vanwege de mogelijkheid van sterke stroming. Het is een wandduik waarbij men afdaalt tot op de zandbodem op 20m+. Dit is de plaats om op zoek te gaan naar het pygmee zeepaardje Hippocampus Bargibanti . De plaats is ook bekend voor de grote diversiteit aan naaktslakken. In 2002 zag ik er ook mijn allereerste Rhinopias sp . Schorpioenvis.

Nudi retreat

Deze duikstek is ook zeer gekend en het waar te nemen zeeleven heel vergelijkbaar met de duikstek nudi falls. hier echter is de duikstek een koraalrif die vrij steil hellend afdaalt naar grotere diepte.

Men kan er verschillende soorten pygmee zeepaardjes aantreffen. Het meest voorkomende Hippocampus bargibanti waarvan we er tweemaal drie vonden in twee verschillende Muricella waaierkoralen.

Lembeh resort home reef

Het home rif is een heel ondiepe rifvlakte die over een honderdtal meter uitloopt naar een diepte van 10m. Het is een unieke plaats waar ik onder andere de ‘Lembeh zeedraak’ mocht aanschouwen. Tot op heden blijft het nog steeds de vraag of dit een nieuw soort zeepaardje of zeenaald kan zijn? Ik zag er ook mijn allereerste Halimeda spookfluit visjes. We vonden er ook nog harlekijn garnaal, pyjama kardinaalbaarsjes alsook een uitgebreid koraalgebied met een enorme hoeveelheid mandarijnvisjes. Lembeh resort besteed veel aandacht aan zijn home rif om het te beschermen. Deze ‘super late namiddag’ duikstek is echter zeer beperkt toegankelijk is vanwege zijn private ligging.

Coral garden

Juist ten noorden van de duikstek ‘nudi retreat’ draait deze duikstek zich richting Teluk Kambahu baai. Het is een overgangsgebied van koralen naar het echte ‘muck’ duiken. Mooie koraal formaties en solitaire begroeide rotsblokken vormen de achtergrond voor een mooie duikstek waar we enkele interessante naaktslakken vonden maar ook een heel aparte kleine krokodilvis en halimeda spookfluit vis.

Kasuware home reef

Deze duikstek gelegen tussen in de duikstekken ‘Jahir’ en ‘Aer prang’ blijkt een prachtige zandsloop te zijn met verspreide koraalblokken. In dieper water is een hele rijke begroeiing te vinden voornamelijk bestaande uit verschillende prachtige algen formaties. We vonden er prachtige naaktslakken in aantallen. Er was ook een zwarte reuzen hengelaarvis te vinden en tussen het koraal rubble en de algen een prachtige geeloranje wratten hengelaarvis. Ik vond er ook nog een vrij zeldzame morene. Deze stek is een absolute aanrader.