KOMODO NATIONAAL PARK

De eilanden Komodo – Padar – Rinca

Op de pagina van Sumbawa naar Komodo kan U al enige omschrijvingen van duikstekken vinden binnen het Komodo nationaal park. Deze pagina gaat nog iets verder in detail met een bijwerking van informatie betreffende de duikstekken die ik bezocht in januari 2008.

KOMODO

GILI LAWA DARAT

Dit eilandje is juist ten zuiden van ‘Gili lawa laut’ gelegen. We verkenden de noord baai van Komodo die er heel mooi uitzag. Mooie koraaltuin met grote hoeveelheden rifvissen. In het ondiep wel beperkte schade aan het rif merkbaar. We vonden er tot onze verbazing ook mandarijnvisjes. De passage tussen Komodo en Gili Lawa Darat is een nauwe doorgang en langs beide zijden worden er mooie baaien gevormd. Het panorama is er adembenemend mooi. Onderwater echter werd ik totaal verrast. De oostelijke baai is totaal vernietigd en men vindt er met moeite een stukje rechtopstaand koraal. Velden zee-egels groeperen zich op het koraalpuin en in het ondiepe gedeelte vond ik er een zandgedeelte met een heel grote kolonie kaakvissen.Hoewel het rif in slechte toestand verkeerde vond ik aan het einde van de koraalstrook een zandig gedeelte met daar twee kraboog grondels (Signigobius biocellatus).

De allereerste keer dat ik ze zelf in de vrije natuur kon waarnemen.

BATU BOLONG

De eilanden Komodo, Padar en Rinca worden gescheiden door enorme zeekanalen die de verbinding vormen tussen de Indische oceaan en de grote oceaan. De getijden zorgen voor een gigantische water verplaatsing die hier duidelijk zichtbaar is. Tornado’s van kolkend water, opstuwend watermassa’s doen het wateroppervlak er als een kokend geheel uitzien.

In het midden van deze grote doorstroming ligt Batu Bolong. Een duik voor ‘durvers’ en eentje die zeker niet geschikt is voor beginnende duikers. Een klein eilandje slechts enkele tientallen meters in omtrek staat midden in de stroming en duiken hier moet zorgvuldig gepland worden. De richtlijnen van de duikleider dienen strikt opgevolgd te worden.

Het is zaak om de beschutte kant van de rotspunt te beduiken en zich niet te ver naar buiten te wagen ten einde niet in de stroming meegesleurd te worden. De stek is wel wondermooi.

Prachtige onbeschadigde koralen in kristalhelder water. Wanneer men naar de uithoeken kijkt ziet men er manta’s die in de stroming gewoon achteruit gaan in een poging voorwaarts te zwemmen. Napoleon lipvissen en verschillende haaiensoorten voelen er zich in hun nopjes.

KARENG MAKASSER

Wanneer men het Komodo Nationaal park binnenvaart van Noord naar Zuid ziet men in het westen een uitgestrekt ondiep water gedeelte met enkele kleine eilandjes. Nabij deze eilandjes ligt één van de beste manta duikstekken in de wereld, Kareng Makasser. De stroming kan er eveneens behoorlijk tot uiterst sterk zijn. Dit is het speelveld van de manta’s waar ze in de sterke stroming hun voedsel vergaren. Het ondiepe gebied hier is behoorlijk groot en de beste manier om de manta’s zeker te zien is door met de rubberboot langzaam het gebied te overvaren. Eenmaal manta’s waargenomen vanaf het oppervlak gaat men daar te water. De bodem is er schaars begroeid, vanwege de overheersende stroming, en laat dus toe aan duikers om een plaatsje op de bodem te zoeken om het manta spektakel te aanschouwen.

DE NAAKTSLAKKEN DUIKSTEK

Aan de noordzijde van Kareng Makasser zich verschuilend achter de eilandjes ligt een zeer rustige baai met prachtige koraalgroei afgewisseld met gedeeltes van sterke algengroei.

Hier ontdekten we een waar naaktslakken paradijs. Nembrotha’s, Elisidae’s, Chromodoris waren er talrijk te vinden. Tussen de algen verschillende prachtige soorten polyclad platwormen. Eveneens vele juveniele sepia’s.

Volledig beschermd voor stroming is dit een super duikstek voor wie veel naaktslakken wil zien en/of fotograferen. De rifhelling vangt aan op 3m diepte en bodemt uit op ongeveer 15m diepte.

PANTAH MERAH (Pink beach)

Alvorens men de baai binnenvaart, nabij Komodo, waar het kantoor van het nationale park gevestigd is passeert men Pantah Merah. Het is één van de meest gekende duikstekken van Komodo: Pink Beach (Het roze strand). De kort zandstroken hebben inderdaad een roze schijn vanwaar de naam van de duikstek. Ook hier kan de stroming behoorlijk sterk zijn. Meestal wordt deze duik aangevat aan de noordoost zijde om dan zuidwestelijk met de stroming mee te driften. Bij aanvang is er een zandig gebied met mooie hardkoralen. Na een tijdje komt men bij het hoogtepunt van deze duik. Een grote rotsformatie boordevol leven. Hengelaarvissen, mooie naaktslakken, scholen van snappers en diklipvissen.

Het is er allemaal aanwezig. Indien men zich met de stroming laat meedrijven komt men na enige tijd terug op een zandig gedeelte. Daar wordt meestal de duik beëindigd. Ik had er het genoegen bij een uiterst sterke stromingsduik het verdere gedeelte te kunnen verkennen. Ook hier prachtige hardkoralen in goede toestand met massa’s aan kleinere rifvisjes.Een niet zo gekend gedeelte is de overzijde van ‘Pink beach’ die door sommige boten wordt aangedaan als nacht duikstek. Het nachtduiken is er echter niet zo spectaculair daar de bodem overheersend begroeid is met één soort zacht koraal. Het is er niet gemakkelijk iets te vinden.

Overdag is dit eveneens geen hoogstaande duik maar de plek is wel gekend voor regelmatige waarneming van blauwgeringde octopus. Ook mocht ik er zelf, voor de 2de keer ooit, een exemplaar tegenkomen. Op een zakpijp zat er eentje op uitkijk.

De dag nadien ben ik terug gekeerd naar diezelfde rotsblok en waarachtig …. de blauwgeringde octopus was nog steeds in de buurt.

THE MUCK WALL

Niet gekend als duikstek maar door eigen verkenning ontdekt is dit één van de beste muck duikstekken in Komodo. Tijdens één duik kwam ik er ambon schorpioenvis tegen, verschillende prachtige naaktslakken, een jagende ‘broadclub’ sepia, jagende eierschelpen die een krab overvielen en verorberden. In dit gedeelte van de baai wordt praktisch nooit gedoken en hier gingen we dus op verkenning. Er is een vrij ondiep niet zo spectaculair gedeelte aan de noordzijde van de baai. In het noordoostelijke gedeelte (nabij de grote rots die als een grote wand nabij het strand staat) werden we aangenaam verrast. Dit is een duikstek voor ervaren duikers, fotografen en filmers op zoek naar het uiterst zeldzame! Een absolute aanrader.

TWIN BOULDERS

Bij bezoek aan Komodo gaat iedereen wel aan land om de Komodo varaan te gaan bekijken.
Wanneer de boten voor anker liggen in Komodo baai zien ze het staketsel waar rubberboten aanleggen om mensen aan land te brengen. Links van dit staketsel op een paar honderd meter liggen aan het strand twee grote rotsblokken samen. Dit is het herkenningspunt voor deze duikstek. Ook hier wordt nooit gedoken en gingen we zelf op verkenning uit. In het ondiepe gedeelte is het rif zeer zwaar beschadigd maar eens men het diepere gedeelte (5m+) opzoekt wordt men verrast door prachtige grote hard koralen en talrijke vissen.
Verschillende soorten kardinaalbaarzen, vlindervissen en geitvissen. Maar ook juveniele vleermuisvissen en keizersvissen in verschillende stadia van ontwikkeling.
We vonden er ook verscholen onder een blok koraal een koraal kathaai (Atelomycterus marmoratus).
De duikstek ligt volledig beschermd en stroming is bijna onbestaande. Het is een gemakkelijke en ontspannende duik met veel mooie dingen.

KOMODO BAAI STRAND

Links van het staketsel hebben we de ganse strandstrook verkend en hadden er één van de meest teleurstellende duiken. Veel schade aan het koraal. Pluspunt is echter dat duidelijk merkbaar is dat bescherming van het rif in voege is getreden en op het oude koraalpuin steken talrijke kleine koraaltakjes de kop op. Een rif in volle herstellingsfase.

PADAR

Padar is het kleinere eiland in de groep van drie eilanden die het Komodo Nationale park vormen. Het is gelegen tussen Komodo en Rinca. Het is wel een prachtig eiland met een indrukwekkend berg reliëf. Nabij Padar waren ook enkele zeer interessante duikstekken te vinden.

PILLARSTEEN

Een duikstek die blootgesteld is aan deining alsook stroming. Indrukwekkende rotsformaties vormen er onder en boven water een schouwspel van canyons en ravijnen. Het is er ook behoorlijk diep en men kan dit als een wandduik beschouwen. Om aan stroming te ontsnappen zoekt men bescherming in de diep uitgesneden kloven die de rotsformaties scheiden. Het is een plaats om groter zeeleven te zien zoals haaien en manta’s. Ook bij de lagere dieren zijn er interessante ontdekkingen te doen. Zo zag ik hier voor de eerste keer de naaktslak ‘Rostanga halgerda’. Vanwege moeilijke omstandigheden wordt deze duikstek door vele ‘liveaboards’ zelden bezocht.

PANTAI PADAR KECIL

Dit is het kleine eilandje gelegen aan de zuidzijde van de baai van Padar. De verkenningsduik die we er maakten was eerder teleurstellend en werd gekenmerkt door slecht zicht en weinig interessant zeeleven. Het is wel een beschermd gedeelte die vrijgesteld is van stroming en deining.

BATU PADAR

Het strand gedeelte van de baai is afgezoomd met een helderblauwe lijn, kenmerk van een ondiep gedeelte. Ook hier trokken we op verkenning. Dit gedeelte heeft voornamelijk een zandbodem met schaarse koraalbegroeiing. Geheel onverwacht zwom er ook een manta voorbij. Het zicht was niet uitzonderlijk en het onderwaterleven eerder beperkt. In het zeer ondiep gedeelte was de aanwezigheid van enorme aantallen Picasso trekkersvissen zeer opvallend.

SECRET GARDEN

Dit is de top duikstek van Padar naar mijn mening. Nabij het oostpunt van de baai liggen twee kleine eilandjes. De duikstek bevindt zich aan de zuidwest zijde van deze eilandjes. Het is een uitgestrekt koraalveld dat uitloopt in de diepte naar een zandig gebied. Er is ook een indrukwekkende richel die aanvangt op ongeveer 10m diepte en die uitloopt naar de diepte. Er zijn prachtige waaier en andere zacht koralen terug te vinden zijn. We vonden er eveneens prachtige naaktslakken, vele soorten rifvissen alsook een manta die langzaam voorbij zwom. Voor de allereerste keer zag ik hier een juveniele ‘velvet angelfish’ (Chaetodontoplus dimidiatus).

Deze plaats is geschikt voor alle duik niveaus. Je kunt er diep (30m+) gaan alsook in het ondiepe gedeelte rondzoeken. Prachtige duikstek.

RINCA

Aan de noordzijde van Rinca, het oostelijke eiland van de Komodo groep, liggen nog verschillende kleinere eilandjes. Sommige hiervan beschikken eveneens prachtige duikstekken.

SEBAYOR KECIL

Een prachtige duikstek is dit rif gevormd door enorme rotsblokken begroeid met koraal formaties. Het zand is er mooi wit en de kleurenpracht van de enorme hoeveelheden kleine rifvisjes die dartelen boven het koraalrif zijn een adembenemend spektakel.

Het is tevens een heel gemakkelijke duikstek waarbij het rif aanvangt op 5m diepte om daarna langzaam onder een hoek van 45° een prachtige rifhelling af te glijden tot op 30 meter diepte.

Onder het witte zand vond ik er tot ieders verbazing een sterrenkijker.

SEBAYOR BESAR

Sebayor Besar is het iets grotere eilandje gelegen ten oosten van Sebayor Kecil. Ook hier terug een rifhelling die we verkenden. Hier is er echter opmerkelijk minder koraalgroei en gaat de duik meer over een zandig gebied met zeer schaarse koraal begroeiing.

WAINILU

Ook op Rinca kan men aan land om de Komodo varaan te gaan bekijken. Geleide bezoeken worden georganiseerd zowel op Komodo als op Rinca. De parkwachters op Rinca krijgen echter naar mijn mening minder bezoek dan de parkwachters op Komodo. Bij een bezoek aan Rinca legt de boot aan nabij een boei ter hoogte van het eilandje Wainilu. Dit eilandje is gelegen aan de noordzijde van de kleine baai die de toegang verschaft tot het nationale park kantoor. We maakten nabij Wainilu verschillende duiken. Steeds stroming en slecht zicht waren er typisch. Er is ook schade aan het koraalrif en de grote horden zee-egels die het rif bewonen zijn hiervan ook het bewijs. In de baai zelf nabij het staketsel maakten we eveneens een duik. Deze exploratieduik was een aparte ervaring. Het zicht bedroeg er met moeite één meter. Er waren hier echter massa’s juveniele zesstrepen keizersvissen aanwezig. Er waren ook verschillende naaktslakken maar geen zeldzame exemplaren.

ZUID RINCA – Horseshoe bay

De bijzonderste duikstekken van ‘horseshoe bay’ aan de zuidzijde van Rinca staan al beschreven op de pagina ‘Van Sumbawa tot Komodo’.

Tijdens deze tocht in januari 2008 verkenden we echter ook enkele nooit bedoken plekken in ‘horseshoe bay’.

NUSA KODE KECIL

Aan de noordwestzijde van Nusa Kode, het eilandje ten zuiden van Rinca, ligt een duikstek die gevormd wordt door een kleiner eilandje waardoor een kanaalgevormd wordt tussen Nusa kode en Nusa Kode Kecil. De stroming kan er behoorlijk zijn maar de aanvoer van voedselrijk water resulteert in een uiterst gezond stuk koraalrif met talrijke rifvissen.

De bodem van het kanaaltje is ongeveer 20m diep maximaal. Men kan er zich echter niet verstoppen voor de stroming en deze duik moet dan ook de nodige planning mee krijgen.

NOORDWEST STRAND IN HORSESHOE BAAI

Een zeer breed uitlopend zandstrand is te zien in de noordwestzijde van de baai.

Zoals op alle stranden van Rinca ziet men er regelmatig Komodo varanen rond slenteren op zoek naar een mogelijke prooi. Onderwater is deze strandstrook eveneens ook onbegroeid.

Het is een uitstrekte zandvlakte op ongeveer 5m diepte die zich vrij vlak over een groot gebied uitstrekt. We vonden er grote aantal naaktslakjes behorende tot de soorten Gymnodoris en Chelidonura. Een absoluut hoogtepunt was de waarneming van twee mimic octopus die op ongeveer 5m van elkaar in een holletje in het zand verbleven.

BATU DUA

Deze duikstek bezocht ik al eerder en vond er toen spook murene’s, pygmee zeenaaldpaardje en naaktslakken. Nu terug niet anders. Er waren terug spook murene’s te zien.

De verscheidenheid aan naaktslakken is enorm en we vonden er ook een bubbelschelp.
Deze duikstek situeert zich aan de andere kant van de rots die de noordoostzijde vormt van de duikstek ‘Torpedo alley’.Op aanraden bezocht ik zuid Rinca tijdens het zogezegde laagseizoen in de maand januari.
Door de overwegend westelijke wind is zuid Rinca meer beschermd. De omstandigheden om er heen te varen zijn over het algemeen ruw en onstuimig. Dit was nu niet anders.
Het zicht onderwater was in vergelijking met de maand augustus echter héél anders.
Cannibal rock, torpedo alley lieten zich van hun mooiste kant zien met een zicht van ongeveer 25 à 30m onderwater. In augustus is dit meestal beperkt tot 10 à 15m. Een groot verschil.
Een ander groot verschil is echter de aanwezigheid van rare critters. In augustus waren Cannibal rock en Torpedo alley echte schattenkamers aan kleine rare critters. Van hen echter in januari geen spoor. Van de grote hoeveelheden torpedo roggen (sidderrog) ook geen spoor meer. We zagen er welgeteld slechts één!

Gedurende de maanden van het hoogseizoen (mei tot oktober) is de zee doorgaans heel ruw en kleine vissersbootjes kunnen dan de baai niet bereiken. Nu in januari was dit echter wel mogelijk en ze waren dan ook steeds aanwezig. Het is eigenlijk triest om zien dat duikstekken door sommige magazines geplaatst in de top tien van best duikstekken ter wereld nog steeds mogen bevist worden door plaatselijke bewoners.

FINGER BEACH

Op de terugweg naar Labuan Bajo op Flores namen we de route langsheen de oostzijde van Rinca. Een heel klein eilandje zou er een aparte fauna en flora op nahouden en dat wilde ik toch ook even zien. We vingen onze duik aan op een zandige rifhelling. Er stond ook een redelijke stroming. Verschillende mooie naaktslakken en bidsprinkhaan kreeften zagen we maar echt uitzonderlijke dieren namen we niet waar. Het was pas aan het einde van de duik toen we in een eerder beschutte rifzone kwamen dat de fauna en flora er heel apart begon uit te zien. Onvoldoende tijd echter om grondig rond te speuren. Hopelijk krijg ik hiertoe de kans bij een volgende gelegenheid.