Omgeving Tulamben aan de oostkust van Bali

Tulamben is een klein dorpje gelegen aan de oostkust van Bali. De duiken hier omvatten hellingen in zwart vulkaanzand, een groot wrak (Liberty 2), koraalriffen en een wandduik. Voor ‘muck diving’ liefhebbers is er ook nog een duikstek ‘The river’ waar vele kleine critters kunnen gevonden worden. De vuistgrote keien zorgen ervoor dat voor duikers het in het water gaan lastig kan zijn wanneer er golven zijn. Wegens zijn ligging aan de oostzijde van Bali wordt dit gebied voorzien van planktonrijke wateren die aangevoerd worden in de grote doorstromingen tussen de grote en Indische oceaan. De verschillende duikstekken bieden totaal andere fysieke omgevingen. De vuistgrote keien waarmee het strand is bedekt gaan over in een zwarte zandbodem naarmate men afdaalt. Dit zwart zand zorgt voor uitzonderlijke omstandigheden. De reflecterende eigenschappen van wit zand ontbreken hier en gecombineerd met het planktonrijke water resulteert dit meestal in een beperkte zichtbaarheid die varieert van 12 tot 25 meter. Niettegenstaande zorgt deze uitzonderlijke omgeving voor dramatische contrasten waarbij de kleuren van hard & zacht koralen, vissen en ander zeeleven extra worden geaccentueerd.

Het Liberty 2 wrak

Het Liberty wrak is Bali’s beroemdste duikstek. Dit US Army transport schip werd getorpedeerd door een Japanse onderzeeër op 11 januari 1942. Het schip nam teveel water en ondanks alle pogingen om het schip naar een haven te slepen in Noord-Bali liet men het uiteindelijk stranden te Tulamben. Daar werd het ontdaan van alle cargo. In 1963 na zware aardschokken en de uitbarsting van de Agung vulkaan gleed het wrak onderwater weg langs de zandhelling tot op de plaats waar het zich nu bevindt. Het schip ligt bijna parallel aan het strand op ongeveer 30 meter van de strandlijn. Het wrak ligt op een diepte tussen 10 en 30 meter. Het ondiepste gedeelte ligt tussen de 5 en 10 meter diepte. Het wrak is ongeveer 120 meter lang en volledig opgebroken in aparte grote stukken. Hiertussen kan men heel grote tandbaarzen vinden. Ook de waaierkoralen hebben er enorme afmetingen aangenomen. Hoewel op deze duikstek zéér druk wordt gedoken is de toestand van de duikplaats nog steeds ok.

De wandduik ‘Drop of ’

Ongeveer 500 meter van het Liberty wrak nabij de tempel op de heuvel is er een onderwater wand die steil afdaalt tot op meer dan 60 meter diepte. De top ligt slechts 3 à 5 meter diep. In dit ondiepe gedeelte kan men soms een school ‘Bumphead’ papegaaivissen tegenkomen. Bij het uitzwemmen kan nabij de hoek stroming voorkomen. In Tulamben dient men soms op te letten voor ‘downstream’ stroming welke probeert je verder diep te duwen. De wandduik is gevormd uit drie lavastromen die tot op 50 à 60 meter diepte zijn doorgedrongen. Langs de wand is het uitkijken voor Muricella waaierkoralen. Dit is de plaats om te zoeken naar pygmee zeepaardjes. Hippocampus bargibanti wordt er regelmatig waargenomen. In de gele waaier koralen kan men soms Hippocampus denise terugvinden. Vele zeenaalden en spook fluitvissen verschansen zich langsheen de wand in rotsspleten. Prachtige hydroides en zachtkoralen bedekken de rotshelling.

De rivier

Voorheen was het zandgebied tussen het paradise koraalrif en de ‘drop of’ een echte vedersterren tuin. Vedersterren in alle kleuren stonden er in massa naast mekaar. Vanwege overdadige regenval, welke een overdadige aanvoer van sedimenten via het riviertje veroorzaakte, is deze duikstek een paar jaar geleden drastisch veranderd, maar de vedersterren zijn blijkbaar terug op komst. Sommige zandruggen staan terug mooi vol met deze prachtige dieren. Het is tussen de veders van deze vedersterren dat ik ooit mijn eerste harlekijn spook fluitvis ( Solenostomus paradoxus ) vond en dit is dan ook een van de topduikstekken om deze unieke kleine vissen te zoeken. Men vindt hier niet alleen de harlekijn spook fluitvis maar ook de bruine of soms groene robuuste spook fluitvis ( Solenostomus cyanopterus ). Vele andere kleine critters zijn ook te vinden op de zwarte zandbodem. Deze duikstek kan niet vergeleken worden met de duikstekken in Lembeh maar voor echte muck duikers zeker wel de moeite.

Het paradise koraalrif

Vlak voor de bungalows en het paradise duikcenter is er een mooi koraalrif aanwezig. Het is hier niet uitzonderlijk om enkele bladvissen ( Taenianotus triacanthus ) of blauwe spook murenes ( Rhinomururaena quaesita ) tegen te komen. Telkens ik deze duikstek bezocht (in 1998,2000,2006) zag ik er enkele. Tulamben wordt ook wel de wereld hoofdstad van de naaktslakken genoemd. En inderdaad bij nadere observatie merkt men dat ze gewoonweg overal rondkruipen. Veel Nembrotha’s zich voedend met zakpijpen, Elysidae’s op zoek naar algen alsook vele Aplisidae’s op wandel op het zwarte zand.

Tulamben is ook de plaats waar het kleine harige squat kreeftje Lauriea siagiani werd ontdekt. Dit kleine krabbetje is te vinden in de plooien van bekersponzen.

Ten zuiden van Tulamben

Het strand van Seraya is één van de mooiste duikstekken op slechts10 minuten van Tulamben. Vergeleken met Tulamben is deze plaats veel rustiger maar voor hoelang?

Het duiken is er fenomenaal en op de duikstek ‘Seraya secrets’ kan men meer dingen zien dan op een ganse week duiken te Tulamben.

Harlekijn spookfluitvissen, robuuste spookfluitvissen, wonderpus, hengelaarvissen, grote net murene’s in poetsstations, harlekijn garnalen, jonge vleermuisvissen, bokser krabbetjes, naaktslakken in overvloed, in het diepere gedeelte prachtige vuuregels met daarin coleman garnalen en zebra krabbetjes. Men kan er ook de zeldzamen Tozeuma armatum garnaal vinden in delicate hydroides.

Langsheen het lange zandstrand zijn verschillende duikstekken te bezoeken en zo vond ik er ook de heel zeldzame Steene’s dwergbaars welke enkel voorkomt in Bali en Flores.Ook de nachtduiken zijn uitzonderlijk goed met tal van prachtige krabben. Orang-oetan krabben langpotige spinkrabben en tijger garnalen. Alles is er gewoonweg te vinden. Ik hoop dat deze duikstek naar de toekomst toe er enigszins wordt beschermd tegen massa bezoek. Ik zag er ook verschillende fotografen rare dingen doen. Niet echt duikregels respecterend zag ik zeeorganismen die werden aangeraakt, verplaatst en zo zwaar verstoord werden in hun natuurlijke omgeving. Soms is het moeilijk om respect te tonen voor de natuur wanneer een bepaald iets niet goed gepositioneerd is om er een mooie foto van te maken.

Het verplaatsen of in een goede positie dwingen van zeeleven zal vrijwel nooit mooiere beelden opleveren en vrijwel steeds een gestresseerd en vluchtend dier tot gevolg hebben.

RAAK GEEN ZEELEVEN AAN VOOR EEN MOOIE FOTO OF WAT VIDEOBEELDEN!